Anadolu Ajansının (AA) “Global İrtibat Ortağı” olduğu, Belek Turizm Bölgesi’ndeki NEST Kongre Merkezi’nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında “Sistemik Geçiş Sürecinde Çok Taraflılığı Yine Değerlendirmek” başlıklı panel düzenlendi.
Panelde konuşmacı olarak, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Devir Lideri ve İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, Avusturya Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger, Portekiz Dışişleri Bakanı Paulo Rangel ve Güney Afrika Memleketler arası İlgiler ve İşbirliği Bakan Yardımcısı Alvin Botes yer aldı.
“BELİRSİZ VE STABİL OLMAYAN BİR MEMLEKETLER ARASI SİSTEMDEN BAHSEDİYORUZ”
Avusturya Dışişleri Bakanı Meinl-Reisinger, dünya genelinde daha fazla istikrarsızlık, belirsizlik, ekonomik tehdit ve insani durumdan bahsedildiğini vurguladı.
“Belirsiz ve stabil olmayan bir memleketler arası sistemden bahsediyoruz.” diyen Meinl-Reisinger, bu durumun soğuk savaş sonrası periyotla ilişkili olduğuna işaret etti.
Meinl-Reisinger, inanç ve diyalog oluşturmak için ortak paydada buluşulması gerektiğinin altını çizerek, “Çok taraflılık bize kalmış bir şey.” dedi.
Barış ve güvenliğin kapsayıcı ve adil olması gerektiğini lisana getiren Meinl-Reisinger, ülkesinin bu mevzuda net bir duruşa sahip olduğunu vurguladı.
Meinl-Reisinger, Birleşmiş Milletler’in (BM) değerine de işaret ederek, ıslahata muhtaçlık duyulduğunu lakin bunun var olanın yerine yeni bir şey koymak manasına gelmediğini söyledi.
“Büyük güç, büyük sorumluluklarla birlikte gelir.” diyen Meinl-Reisinger, ıslahatın hem küçük, hem orta hem de büyük ölçekteki ülkeler için kıymet taşıdığını aktardı.
Meinl-Reisinger, üzerinde çalışılması gereken çok bahis bulunduğunu, lakin BM bünyesinde son derece aktif işleyen sistemlerin de olduğunu vurguladı.
İleriye dönük bahsedilen ıslahatlarda bireylerin de dikkate alınması gerektiği değerlendirmesini yapan Meinl-Reisinger, “Uluslararası kurum ve kuruluşların sahiden çok kıymetli kıymetleri var ve aşikâr başlı bölgelerdeki gündemin şekillendirilmesini sağlıyorlar.” değerlendirmesinde bulundu.
“ÇOK TARAFLILIĞIN ORTAYA KONULMASI KONUSUNDA ŞİMDİ EYLEME GEÇİLMEDİ”
İsviçre Dışişleri Bakanı Cassis da çok taraflılığın ortaya konulması konusunda şimdi harekete geçilmediğini, bu bahiste derin düşünme düzeyinde olunduğunu kaydetti.
Şu anda yaşanan şeylerin “sistemik geçiş” olduğunu aktaran Cassis, tarihi perspektifi de göz önünde bulundurarak ne tecrübelendiğini anlamaya çalışmanın gerektiğini söyledi.
Cassis, “Soğuk Savaş sonrasında bir illüzyon vardı. Denildi ki: ‘Tarihin sonuna geldik.’ Artık her yerde demokrasi olacak. Aslında büyük problemler çözüldü, denildi. Lakin natürel ki durum bu halde değildi.” diye konuştu.
Bu kapsamda “gerçekçi” olmak gerektiğinin altını çizen Cassis, “Büyük ülkelerde büyük ordular var. Bazen ne istiyorlarsa onu almaya karar veriyorlar ve o tarafta ilerlemek istiyorlar. Bu noktada da yeni bir çok taraflılık oluşuyor.” formunda konuştu.
Cassis, dünyanın şu anda yeni bir periyoda geçiş basamağında olduğunu belirterek, bu noktada nasıl bir şeyle karşılaşılacağının bilinmediğini ve çok taraflılığın tekrar icat edilmeye çalışıldığını söyledi.
“KÜRESEL MANADA ÇOK TARAFLILIKTAN BAHSETMEMİZ GEREKİYOR”
Portekiz Dışişleri Bakanı Paulo Rangel da “Şu anda deneyimlediğimiz şey bir kriz, çok kritik bir durumdan bahsediyoruz.” diyerek, sıkıntı bir periyottan geçildiğini lakin duruma öbür bir bakış açısıyla da bakılması gerektiğini aktardı.
Çok taraflılık konusunda alınması gereken sorumluluğun bölgesel manada ve ikili alakalarda çok taraflılığa yatırım yapılması olduğunu aktaran Rangel, “Küresel manada çok taraflılıktan bahsetmemiz gerekiyor. Bölgesel çok taraflılığın da olması gerek.” görüşünü paylaştı.
Güvenlik Kurulu’nda çeşitliliğin değerine de işaret eden Rangel, “Gerçekten sıkıntı olduğunun farkındayım lakin ıslahat gerçekleştirmemiz gerekiyor.” tabirini kullandı.
Rangel, “Bazı kurumlar tahminen çok fonksiyonel olmayacak, çok işe yaramayacaklar. Lakin tahlilleri bulabilmek için sistem içerisinde olmamız gerekiyor.” dedi.
Dünya genelinde çok bahsedilmeyen çatışmaların daha görünür olması gerektiğini söyleyen Rangel, global konulara daha adil halde yaklaşılması gerektiğini vurguladı.
“BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇOK TARAFLILIĞIN ORTASINDA OLMALI”
Güney Afrika Memleketler arası Bağlantılar ve İşbirliği Bakan Yardımcısı Botes ise çok taraflılık ve BM’ye ait konuştu.
“Birleşmiş Milletler elbette ki her vakit çok taraflılığın ortasında olması gerekiyor.” diyen Botes, bunun “net” bir formda belirtilmesinin ehemmiyetine dikkati çekti.
Tüm ülkelerin bir tercih yapması gerektiğine işaret eden Botes, “Ya çok taraflılık yolunda ilerleyeceğiz, ya tek kutuplu dünyadan bahsedeceğiz, ya da çok hırslı bir halde, çok kutupluluğa odaklanacağız.” değerlendirmesinde bulundu.
Botes ayrıyeten, tüm bu tercihlerin ortasında bir “orta nokta” olmadığını vurguladı.
