Tarih boyunca ticaretin merkezi olan Anadolu, günümüzde de global lojistik ağlarının tekrar tasarlandığı bir kavşak noktası olarak öne çıkıyor. Bölgesel çatışmalar ve jeopolitik riskler klâsik rotaları güvenilmez hale getirirken Ankara hem Orta Koridor hem de Kalkınma Yolu projeleriyle dünya ticaretini kendi coğrafyasında buluşturmaya hazırlanıyor. Financial Times gazetesi, bu büyük stratejinin bir modülü olarak Ermenistan sonundaki Alican Kapısı’nda başlayan hazırlıkları ve Türkiye’nin Asya ile Avrupa ortasındaki kritik “kilit” rolünü inceledi.
Alican Kapısı
Financial Times, Türkiye’nin, Avrupa ve Asya ortasındaki ticaret yolunu açmak için 32 yıldır kapalı olan Ermenistan hududunu devreye almaya hazırlandığını yazdı. Financial Times’tan John Paul Rathbone, evvelki gün Alican’dan yazdığı tahlilde, “Türkiye’nin Ermenistan’a açılan Alican Hudut Kapısı şu an için sakin bir tali yolun sonunda yer alsa da Ankara, çıkmaz sokağı global bir ticaret kavşağına dönüştürmeyi hedefliyor” yorumunda bulundu. Habere nazaran hudutta pasaport süreçleri için gerekli sistemler kurulmaya başlandı. Yazıda bu atağın Asya’yı Avrupa’ya bağlayan kritik bir ticaret rotasının kilidini açabileceği yorumu yapıldı.
‘Filli geçiş bölgesi’
Haberde şu bilgiler paylaşıldı:
“ABD Başkanı tarafından Ermenistan ve Azerbaycan ortasındaki barış planlarının bir kesimi olarak desteklenen proje ‘Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası’ (TRIPP) ismini taşıyor. Bu jeopolitik teşebbüs Ankara’nın Türkiye’yi, jeopolitik tıkanma noktalarından, bilhassa de savaş tehdidi altındaki Hürmüz Boğazı’ndan uzaklaştırılan mal ve güç akışları için inançlı bir ticaret merkezi haline getirme gayretlerinin bir kesimini oluşturuyor. Tahran’ın geçen haziranda Boğaz’ı kapatma niyetini birinci defa lisana getirmesinden bu yana Ankara, Türkiye’yi istikrarlı bir alternatif ticaret koridoru olarak sunma uğraşlarını artırdı. Rusya, İran, Kızıldeniz ve Körfez üzerinden geçen klâsik rotaların çatışmalar ve yaptırımlarla bozulması bu arayışı hızlandırdı. NATO üyesi olan Türkiye hem Ukrayna Savaşı’nda hem de son Körfez çatışmasında direkt yer almaktan kaçındı. Bu durum ülke topraklarını fiili bir geçiş bölgesi haline getirdi.”
İKİ ANA PROJE
Analizde özetle “Ankara’nın vizyonunun merkezinde iki ana proje bulunuyor. Birincisi Körfez’i Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayan ve Hürmüz Boğazı ile Süveyş Kanalı üzere deniz tıkanma noktalarını baypas eden Kalkınma Yolu projesi. Fakat bu proje milyarlarca dolarlık yatırım gerektiriyor ve istikrarsız Irak topraklarından geçiyor. İkinci ve daha umut verici proje ise Orta Koridor’un genişletilmesi ve TRIPP projesi” sözlerine yer verildi.
PETROL AKIŞI
Analizde şu bilgiler de yer aldı: “Şu anda İstanbul Boğazı’ndan günde 3.5 milyon varilden fazla petrol geçiyor. Bakü’den Ceyhan limanına uzanan 1700 kilometrelik boru çizgisi ise günde 1.2 milyon varil petrol taşıma kapasitesine sahip. TRIPP projesi Orta Asya’dan Türkiye üzerinden Avrupa’ya 1 trilyon metreküp gaz taşıyacak olan atıl durumdaki Trans-Hazar boru sınırı projesini bile tekrar canlandırabilir.”
İŞTE O ROTALAR…
ZENGEZUR KORİDORU: ÇOK İSTİKAMETLİ LOJİSTİK ENTEGRASYON
Zengezur Koridoru’nun belkemiğini oluşturan Kars-Iğdır-Aralık-Dilucu sınırındaki çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte Türkiye, Orta Koridor’u bir hudut kapısından daha bağlayarak çok istikametli bir lojistik entegrasyon sağlayacak. Bu durum, Türkiye’nin bölgesel bir lojistik merkez olarak pozisyonunu da güçlendirecek.
ORTA KORİDOR: TAŞIMA MÜDDETİ 18 GÜNE DÜŞÜYOR
Küresel ticaretin kıymetli kısmının geçtiği Süveyş Kanalı sınırında ortalama 35 gün, Ümit Burnu üzerinden yapılan taşımaların ise yaklaşık 45 gün sürdüğü biliniyor. Orta Koridor üzerinden Çin ile Avrupa ortasındaki taşıma mühletinin yaklaşık 18 güne kadar düşmesi, bu güzergâhı
zaman ve maliyet açısından güçlü bir alternatif haline getiriyor. Türkiye, Marmaray geçişi ve Bakü-Tiflis-Kars demir yolu çizgisi ile bu koridorda kesintisiz nakliyecilik imkânı sunuyor.
KALKINMA YOLU: AVRUPA’YA UZANAN YENİ TİCARET OMURGASI
Kalkınma Yolu Projesi, Irak’taki Fav Limanı’ndan başlayarak yaklaşık bin 200 kilometrelik bir sınır üzerinden Türkiye’ye ve buradan Avrupa’ya uzanan yeni bir ticaret omurgası oluşturmayı hedefliyor. Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Türkiye ve Irak’ın iştirakinde yürütülen proje, global ticaretin çeşitlendirilmesi ve alternatif çizgilerin güçlendirilmesi açısından stratejik ehemmiyet taşıyor. ANKARA Milliyet
TİCARETİN HAFIZASI…
KRAL YOLU: M.Ö. 6. yüzyıldan itibaren Mezopotamya’yı Anadolu ve Ege kıyılarına bağladı. Roma Dönemi’nde de kullanıldı.
İPEK YOLU: Çin’den başlayarak Anadolu üzerinden Avrupa’ya uzanan, 15. yüzyıla kadar dünyanın en kıymetli ticaret ağı.
BAKAN URALOĞLU: HER YIL 70 BİN İSTİHDAM
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu da şu değerlendirmede bulundu: “Hürmüz Boğazı’nda ortaya çıkan belirsizlikler, alternatif ulaştırma güzergâhlarının değerini bir kere daha ortaya koydu. Türkiye’nin merkezinde yer aldığı Orta Koridor’da Çin ile Avrupa ortasındaki taşıma müddeti 18 güne kadar düşüyor. Kalkınma Yolu Projesi ile Fav Limanı’na gelen yükler, ülkemiz üzerinden hem yurt içine hem de Avrupa’ya taşınarak alternatif bir koridor oluşturacak. Bu proje ile ülkemiz iktisadına 10 yıllık dönemde yaklaşık 55 milyar dolarlık katkı sağlayacağımızı öngörüyoruz. Üretim ve lojistik merkezlerinin ülkemizde konumlandırılmasıyla her yıl ortalama 70 bin vatandaşımızın istihdam edileceğini kıymetlendiriyoruz.”
