Hiç beyninizin bir türlü çalışmadığını hissettiğiniz günler oldu mu?
İnanın ya da inanmayın, gereksiniminiz olan şey sırf bir bardak (ya da altı bardak) su olabilir.
SU, BEDEN VE BEYİN İÇİN NEDEN DEĞERLİ?
Yetişkin insan bedeninin yaklaşık üçte ikisi su.
Ancak beynin yaklaşık %73’ü sudan oluşuyor ve bilimsel araştırmalar, hafif seviyede susuz kalmanın bile bilişsel performansı çeşitli derecelerde olumsuz etkileyebildiğini gösteriyor.
Bu durum bazen “beyin sisi” olarak isimlendiriliyor ve kısa periyodik hafızayı ve hatta karar verme yeteneğini etkileyebiliyor.
Diyetisyen Sophie Medlin, “Vücudumuzdaki hiçbir hücre, susuz kaldığımızda çalışması gerektiği biçimde çalışamaz” diyor ve ekliyor:
“Vücudumuzdaki suyun daima olarak yenilenmesi gerekir; toksinleri uzaklaştırmak ve hücre içi süreçleri desteklemek için su kullanırız.”
NE KADAR SU İÇMELİYİZ?
Çoğu insan günde altı ila sekiz bardak sıvı içmeli.
Su, az yağlı sütler, düşük şekerli ya da şekersiz içeceklerin hepsi buna dahil; çay ve kahve de – ölçülü olarak – sayılır.
Diyetinize bağlı olarak, yiyeceklerde bulunan sudan da bir ölçü sıvı alırız ve bu da toplam su alımına dahil edilir.
SUSUZ KALDIĞINIZI NASIL ANLARSINIZ?
Vücudumuz nizamlı olarak nefes alırken, terlerken ve idrar yoluyla su kaybeder; lakin kaybedilen su birebir süratte yerine koyulmazsa susuz kalırız.
İdrarınızın rengi, bedenin su bakımından ne kadar yeterli olduğunun çok yeterli bir göstergesidir.
İdrar, böbreklerden gelen ve urobilin ismi verilen bir atık eseri içerir; içtiğiniz sıvı arttıkça bu unsur daha fazla seyrelir.
Çoğumuz, idrarımız açık ve soluk sarı renkte olacak kadar su içmeyi hedeflemeliyiz.
Aşağıdaki durumlarda daha kolay susuz kalabileceğinizi unutmayın:
Diyabet
Kusma
İshal
Güneşte çok uzun mühlet kalmak (sıcak çarpması)
Egzersiz yapmak ve çok terlemek
Alkol almak
38°C yahut üzerinde ateş
Bazı ilaçları kullanmak
Yaşlı bireyler de sıhhat durumları, kullandıkları ilaçlar ve yaşla birlikte ortaya çıkan daha düşük susuzluk hissi nedeniyle daha kolay susuz kalabilir.
GİZLİ SUSUZ BIRAKANLAR
Medlin’e nazaran bedenimizden alkolü uzaklaştırmak çok fazla su gerektirir. Bu nedenle beyin sisinden tasa eden birinin bir de üstüne akşamdan kalma bir hale gereksinimi olmasa gerek.
“Alkol bir toksindir ve bedenimiz onu ortadan kaldırabilmek için evvel öbür dokulardan suyu kan sirkülasyonuna yönlendirerek kanda seyreltir” diyor Medlin ve ekliyor:
“Ardından karaciğerimiz devreye girerek alkolü etkisiz hale getirir ve böbreklerimiz yoluyla atar.”
Gazlı içecekler alkolün bedeninize emilimini hızlandırabilir, bu yüzden alkol alırken bunlardan uzak durmak en güzeli. Yatmadan evvel bir bardak su içmek ekstra fayda sağlar.
Kafein idrar söktürücü olduğu için fazlası susuzluğa neden olabilir. Böbreklere giden kan akışını artırır ve daha sık idrara çıkmanıza yol açar.
Ancak kimi araştırmalara nazaran, ölçülü tüketildiğinde kahve, su kadar hidrasyon sağlayıcı olabiliyor.
Medlin ise muhtemel idrar söktürücü tesirleri dengelemek için kafeinli içeceklerin yanında bir bardak su içilmesini öneriyor.
SU MUHTAÇLIĞINI KARŞILAMANIN KOLAY YOLLARI
Yudumlamak
Uzmanlar yetişkinlerin günde yaklaşık iki litre sıvı içmesi gerektiğini söylüyor lakin bunu bir seferde içmektense yudumlayarak içmek daha uygun olabilir.
Medlin, “İdeal olarak, gün boyunca her vakit yanımızda bir içecek bulundurarak su muhtaçlığını karşılayabiliriz” diyor ve ekliyor:
“Büyük bir ölçüsü tek seferde tükettiğimizde, bedenimiz buna ahenk sağlamak zorunda kalır. Ortaya çıkan elektrolit değişimleri, suyu yavaş içseydik kaybedeceğimizden daha fazlasını idrarla atmamıza neden olabilir.”
Su şişenizi hidrasyon yardımcınız olarak düşünebilirsiniz.
Öğünlerde bir bardak
Kulağa kolay gelebilir, fakat çok fazla uğraş gerektirmeden su gereksiniminizi karşılamanın bir öbür yolu da öğün vakitleridir.
Kahvaltı, öğlen yemeği ve akşam yemeğinde birer bardak su için; böylelikle yolun yarısını kat etmiş olursunuz.
Günde en az beş porsiyon
Birçok besin, bilhassa meyve ve sebzeler, su içerir ve günlük su alımınıza katkıda bulunur.
Kavun, marul ve pişmiş kabak %90–99 oranında sudan oluşurken; portakal, brokoli ve havuç %80–89 oranında su içerir.
Sosis, peynir ve cips üzere yüksek tuzlu yiyecekler ise bedenin tuzu atmak için suya muhtaçlık duyması nedeniyle susuz kalmanıza yol açabilir.
Suyu daha lezzetli bir hale getirin
Sade su içmeye alışık değilseniz, doğal tatlandırıcılara başvurabilirsiniz.
Şef Donal Skehan, suyuna nane, zencefil, salatalık, narenciye, dondurulmuş meyveler ve biraz meyve suyu ekleyerek tat katmayı öneriyor.
Ancak şekerli içeceklerden ve saf meyve suyundan kaçınmak en yeterlisi.
Beslenme uzmanı Sonal Shah, “Şeker içeren içecekler kısa müddetli bir güç yükselmesi sağlayarak zihinsel olarak sizi uyarabilir lakin bunu kan şekeri düşüşü izler, bu da güç düşüklüğüne ve zihinsel yorgunluğa yol açar” diyor.
SONUÇ
Birçok çalışma, hafif susuz kalmaktan kaçınacak kadar sıvı içmenin beyin işlevlerini desteklemeye yardımcı olduğunu ortaya koyuyor.
Ancak birçok uzman, ihtiyacımızdan fazlasını içmenin bir yararı olmadığı konusunda da hemfikir.
Bu nedenle günde altı ila sekiz bardakla yetinin.
Vücudunuz ve beyniniz size minnettar olacaktır.
