İstanbul’daki iki boğaz köprüsü ve otoyolları kapsayan özelleştirme projesi kapsamında Özelleştirme Yönetimi Başkanlığı (ÖİB) ve danışman şirket EY, Avrupa’nın değerli otoyol işletmecilerinin bulunduğu Portekiz’i ziyaret etti.
İngiltere merkezli Reuters’a nazaran Türk yetkililer, ihale şartnamesi yayımlanmadan evvel ön temaslar yürütmek gayesiyle Portekizli şirketlerle birinci görüşmelerini geçen haftalarda yaptı.
HEDEF ÖZELLEŞTİRME GELİRİ
Hükümet, özelleştirme gelirlerini artırmayı hedeflerken köprü ve otoyolların bölümünün bu maksada katkı sağlaması bekleniyor. Projenin hayata geçmesi halinde bütçe gelirlerinde bariz artış öngörülüyor.
Daha evvel 2013 yılında yapılan ihalede, karayolları ve köprülerin işletme hakkı için verilen en yüksek teklifin düşük bulunması nedeniyle süreç iptal edilmişti.
İHALE TAKVİMİ BEKLENİYOR
Kaynaklar, ihale şartnamesinin mayıs yahut haziran ayında yayımlanmasının beklendiğini belirtiyor. Sürecin detaylarının bu takvimle birlikte netleşmesi öngörülüyor.
PORTEKİZLİ ŞİRKETLE TEMAS
Konuya yakın bir diğer kaynak, Portekizli otoyol işletmecisi Brisa’nın Türk yetkililerle bir toplantı düzenlediğini tabir etti. Şirketin daha evvelki özelleştirme süreciyle de ilgilendiği hatırlatıldı.
ÖİB, EY ve Brisa mevzuya ait sorulara cevap vermezken Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu daha evvel yaptığı açıklamada, otoyol ve köprülerin muhakkak bir müddet için işletme hakkının devredilmesine yönelik çalışma yürütüldüğünü ve bunun satış manasına gelmediğini vurgulamıştı.
DEVLET VE ÖZEL DAL PAYLAŞIMI
Türkiye’de yaklaşık 3 bin 800 kilometrelik otoyol ağının değerli bir kısmı kamu tarafından işletilirken, geri kalan kısmı özel şirketlerin kontrolünde bulunuyor. Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre, otoyolları kullanan araçların yarısından fazlası kamuya ilişkin köprü ve otoyolları tercih ediyor.
KÖPRÜLER STRATEJİK GELİR KAYNAĞI
Boğaz üzerindeki iki köprü, yüksek kullanım oranlarıyla istikrarlı gelir sağlayan varlıklar ortasında yer alıyor.
Öte yandan, özel dal tarafından işletilen Avrasya Tüneli ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü, kamuya ilişkin köprülere alternatif güzergâhlar sunarak trafik yükünü paylaşıyor.
‘VATANA İHANET EDERİM’ DEMİŞTİ
AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 26 Şubat 2013’te bahse ait yaptığı açıklamada, “Bu sayı beni tatmin etmedi. Ben bunun üzerine bir çalışma yaptırdım. Bu ihalenin olması gereken en üst sayı ne olabilir? Burada bunun iki katı bir sayı çıktı karşıma. Arkadaşlar bu türlü çıktıktan sonra ben bunu verirsem vatana ihanet ederim, halkıma ihanet ederim” tabirlerini kullanmıştı.
Erdoğan’ın o devir 5,7 milyar dolarlık teklifi düşük bularak reddetmesinin akabinde, artık Orta Vadeli Plan’da toplam özelleştirme geliri olarak verilen amacın 4,4 milyar dolar olarak öngörülmesi soru işaretleri yarattı. Erdoğan’ın “vatana ihanet” kelamlarını kullandığı ihalenin boyutu ise bir öbür soru işareti.
YAPILAN ELEŞTİRİLER
Özelleştirmelerin gündeme gelmesinin akabinde bahis üzerine yapılan uzman yorumlarında iktisattaki dar boğazı aşmak için yapılmak çabası içinde olunan özelleştirmeler için yapılacak mukavele ile elde edilecek gelirin bir kısmına sadece kısa müddetli gelir elde edileceği için razı gelineceğine yönelik tabirler öne çıktı.
Yapılması planlanan özelleştirmelerde süreç içindeki gelirin bir kısmının kısa vadede alınıp uzun vadeli gelirin kalan kısmının işletecek firmaya verilmesi beklentileri ön plana çıkıyor.
