Bütün dünyanın ilgilendiği, UNESCO Miras Listesi’nde yer alan Kapadokya, süratle artan yapılaşma sonucunda betona teslim olmak üzere. Rant uğruna felaketin eşiğinde olan tarihi bölgenin korunması gerektiği ile ilgili bu sayfalarda onlarca sefer haber yaptık ve uzmanların sesine kulak verdik.
Son olarak Uçhisar Kalesi’nin tam olarak kuzey-batı yamacında, Uçhisar-Göreme Etraf Yolu’ndan görünen yerde 5 odalı yeni bir otel inşaatı ile bölge yeniden gündemde. Tarihi bir yapının onarımla dönüşümü değil, yeni bir beton bina yapılması kelam konusu.
Binanın mimarı Yusuf Nergiz’e ulaştık ve mevzuyla ilgili görüşünü sorduk. Nergiz gazetemize yaptığı açıklamada şu tabirleri kullandı: “Otel binasının yapıldığı yer kensel sit alanında kalıyor… Dışardan bakıldığı üzere olmuyor. Alan Başkanlığı onaylıyor, Yapı Kontrol ve belediyeler üzere bir çok kurumun onayı alınıyor.”
Söz konusu otel binasının Uçhisar Kalesi’nin yamacına yapılmasına ise arteologlar ve mimarlar reaksiyonlu…
Görselde görülen yeşil daire Kapadokya’nın en yüksek Landmark Kayası. Kırmızı ok işareti ise parselin yerini gösteriyor.
Uzman mimar Korhan Gümüş ve Kapadokya üzerine pek çok yayını olan Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Başkanı Arkeolog Nezih Başgelen gazetemize açıklamalarda bulundu.
‘DEĞERLER BU TÜRLÜ YÖNETİLEMEZ, SADECE KAYBEDİLİR…’
KORHAN GÜMÜŞ
(Uzman Mimar)
Öncelikle sormamız gereken, bir SİT alanında koruma kurulu ne iş yapar? Belediyelerin vazifeleri nelerdir? STK’lar, üniversiteler, bağımsız araştırma kurumları ne yapar?
Koruma şuraları dar açıdan bakan bürokratik, yasakçı bir sistemlerine dönüştüğü için gelişmeyi düzenleyemiyor, sadece engelleyici üzere gözüküyor. Müdafaa sorunu de bürokrasi ve piyasa bağlarına indirgeniyor. Pekala nerede muhafazaya araçsal bakmayan, çıkar hedefli olmayan şahıslar, kurumlar? Onlar yoklar. Göreme üzere bir yer öbür bir ülkede olsa hakemlik kurumlarıyla bağımsız idare organlarıyla ve dünyayla bağlar kuran enstitü üzere fonksiyon görür, lokal idare. Müdafaa fonksiyonu merkezi idare organları ve belediyeler ortasında büsbütün fragmante olmuş durumda. Açıkça söyleyelim, sahip olduğumuz bu kıymetler bu türlü yönetilemez, sadece kaybedilir. Bütün dünyanın ilgisini çeken, UNESCO Miras Listesi’nde yer alan, eşi gibisi olmayan bölge yok edildi. Kelamda gelişme ismine akıl almaz yatırımlar yapılarak dünyanın bir numaralı turizm destinasyonlarından biri kaybedildi. Tahribat giderek de artıyor. Gelişme sadece piyasa aktörlerine teslim edilemez. Bakanlığın şu anda tahlil olarak gördüğü şey sorunun şahsen kendisi. Aklı başında olan turizmciler, kültür kurumları, enstitüler bu olan bitenlere nasıl seyirci kalıyorlar anlayamıyorum. Bir an evvel alan idaresi organlaşması içinde hakemlik misyonlarını üstlenmeli ve her bölge için bağımsız bir misyon odaklı yapı oluşturulmalı. Alan idaresini üstlenecek kurumlar ve şahıslar de bilhassa milletlerarası tecrübeleri bilen şahıslar olmalı. Sırf piyasaya terk edilerek, bürokratik kurumların patronajı altında hiç bir bölge korunamaz. Meselelerin farkında olması gerekenler, kendi çıkarlarını, imtiyazlarını korumak için sıkıntıyı örtbas ediyorlar. Dünyadaki örnekler nasıl yönetiliyor, bilmiyormuş üzere yapıyorlar.
‘TÜM İNSANLIĞIN GEÇMİŞİ SİLİNİR’
NEZİH BAŞGELEN
(Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Başkanı Arkeolog)
Son periyotta Kapadokya’daki beton yapılaşma ve bunların olumsuz tesirleri eşsiz peyzaj kıymetleriyle ünlü Kapadokya için önemli bir sorun. Bir yanda kendi muhafaza mevzuatımıza mevcut sit kararlarına öte yanda da hem Unesco kriterlerine hem de Avrupa Peyzaj Sözleşmesi’nden kaynaklanan yükümlülüklerimize alışılmamış. Bu tip betonlaşma faaliyetleri tedbir alınmadan devam ederse ülke ve dünya turizminin bu eşsiz kültürel peyzajlarının değerli kısmı bir daha geri gelmemecesine ziyan görecek. Unesco Dünya Mirası alanları nitelikli kültürel ve doğal peyzajlarıyla insanlığın ortak şuurunun kayıtları ve bedelleri. Tahribi sırf ilişkin olduğu toprakların değil, tüm insanlığın geçmişini tesirler. Kapadokya’nın tüm dünyaca tanınan mükemmeller diyarı peyzaj bedelleri gerekli tedbirler alınmazsa önemli yapılaşma tehdidi altındadır.
