Şiddeti önlemede üç etaplı yaklaşım
Okul şiddetini önlemede üç evreli bir yaklaşım gerektiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, birincil önlemenin tüm öğrencilere yönelik olduğunu ve okul iklimini dönüştürmeyi hedeflediğini söyledi. Prof. Dr. Tarhan, bu kapsamda sosyal-duygusal öğrenme (SEL), empati eğitimi, zorbalık zıddı programlar ve his düzenleme marifetlerinin kazandırılması gerektiğini tabir etti. İkincil önlemenin riskli öğrencileri maksat aldığını lisana getiren Prof. Dr. Tarhan, erken müdahalenin kritik olduğunu vurguladı. “Bu çocuk neden sessizleşti, neden görünmez oldu ya da neden alışılmışın dışında davranmaya başladı?” sorularının sorulması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, yalnız öğrencilerin tespit edilmesi, depresyon belirtilerinin izlenmesi ve okul ruhsal danışmanlığının faal kullanılması gerektiğini söyledi. Üçüncül önlemenin ise yüksek risk durumlarında kriz müdahalesini kapsadığını tabir eden Prof. Dr. Tarhan, tehdit kıymetlendirme takımlarının kurulması, aile-okul-uzman iş birliğinin sağlanması ve gerektiğinde güvenlik tedbirlerinin devreye alınmasının kıymetine dikkat çekti.
‘Okul şiddeti sıfırlanamaz lakin büyük ölçüde önlenebilir’
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okul şiddetinin büsbütün ortadan kaldırılamasa da büyük ölçüde önlenebilir olduğuna dikkat çekerek, “Okul şiddeti sıfırlanamaz ancak büyük ölçüde önlenebilir. Zira okul şiddeti ‘ani patlama’ değil, evvelden gelişen bir süreçtir bu yüzden erken fark edilirse önlenebilir. Zira araştırmalar şunu gösteriyor: Saldırganların yüzde 70–80’i evvelden sinyal verir. Birçoklarında: toplumsal geri çekilme, tehdit lisanı, ağır öfke ve planlama davranışı vardır şiddet görünmez değil, erken evrede fark edilebilir. Yalnızca güvenlik tedbirleri (metal dedektör vs.), yalnızca disiplin cezaları yahut yalnızca kamera sistemi sonucu azaltabilir fakat nedeni çözmediği için süreksiz olur” dedi.
ABD’de okullarda ruhsal sağlamlık çalışmaları başladı
ABD’deki bilgileri örnek gösteren Prof. Dr. Tarhan, “2013–2023 ortasında bin 468 okul silah olayı (önceki on yıla nazaran yüzde 324 artış) olur. Bunun üzerine süratli bir halde okullarda Mindfulness (Bilinçli Farkındalık) ile empati, mana, maksat paylaşımcılık, minnettarlık, dürtü denetimi modülleri ile ruhsal sağlamlık çalışmalar başladı. Okullarda SEL (Sosyal ve Duygusal Maharet eğitimleri) verildi. 2024 yılında yaklaşık 336 okul silah olayı raporlanmış iken 2025 okul yılında bu sayı 254’e düştü (yaklaşık yüzde 22 azalma). Buna karşın, bu seviye, 25 yıl öncesinin 2 katından fazladır” diye konuştu.
Psikolojik gereksinimlerin karşılanamamasına dikkat!
Araştırmaların en net bulgularından birinin, bir öğrencinin hayatında en az bir sağlam yetişkinin bulunmasının şiddet riskini dramatik biçimde düşürdüğü olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, “Öğretmen, rehberlik uzmanı, ebeveyn ya da akran mentörü ile inançlı bağlantı kuran çocuk hayatı emniyetli bulur ve şiddete başvurmaz” dedi. “Bir genç ‘kimse beni anlamıyor’ diyorsa dikkat!” ikazında bulunan Prof. Dr. Tarhan, okul şiddetinin çoğunlukla temel ruhsal gereksinimlerin karşılanmamasıyla bağlı olduğunu söz etti. Bu muhtaçlıkları aidiyet (bağlanma ve ilişkin olma), bedellilik (önemli hissetme), mana (hayat yaşamaya kıymet dedirten amaçlar) ve hisleri söz edebilme olarak sıralayan Prof. Dr. Tarhan, bu alanlarda eksiklik yaşandığında yalnızlık, öfke ve ümitsizliğin ortaya çıktığını belirtti.
Mafya lideri gibi bazı rol modeller şiddeti estetikleştiriyor
Aşırı dijitalleşmenin de kıymetli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, yoğun ekran maruziyetinin toplumsal izolasyona ve yüzeysel bağlara yol açtığını, mafya lideri gibi bazı rol modellerin şiddeti estetikleştirdiğini tabir etti ve “Bu nedenle çağdaş tedbire çalışmaları yalnızca okul içinde değil, dijital hayatı da kapsamalı” diye kelamlarını tamamladı.
