Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bilgilerine nazaran, ocak ayı prestijiyle Türkiye’de mecburî sigorta kapsamında milyonlarca çalışan bulunuyor. Sigortalılar emeklilik yaşı açısından üç ana kategoriye ayrılıyor.
Dünya genelinde jenerasyonlar ortası yaş farkı olağan kabul edilse de Türkiye’de 2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, birebir yaş kümesindeki bireyler ortasında dahi emeklilik kaidelerinde bariz farklılıklar oluşturdu.
EYT DÜZENLEMESİNDE YAŞ KOŞULU KALDIRILDI
Çalışma hayatındaki yaklaşık 2,5 milyon kişiyi kapsayan birinci kümesi 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar oluşturuyor. Bu kümede uygulanan sistem şöyle:
- Yaş Şartı: 2023 yılında yapılan düzenlemeyle yaş kaidesi büsbütün kaldırıldı.
- Emeklilik Kriteri: Emeklilik için sırf prim gün sayısı ve sigortalılık müddeti temel alınıyor.
- Fiili Durum: Prim gününü tamamlayan sigortalılar çabucak emekli olabiliyor. Lakin fiili emeklilik yaşı bayanlarda 38, erkeklerde 43’ten başlıyor. Prim eksiği bulunanlarda bu yaş daha üst çıkabiliyor.
1999-2008 ORTASI SİGORTALILARDA KADEMELİ EMEKLİLİK
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 ortasında birinci kere sigortalı olan yaklaşık 4-5 milyon kişi, emeklilikte yaş koşuluna tabi olmaya devam ediyor. SSK’liler (4/a) için sigortalılık müddeti kuralı aranmıyor, fakat temel kurallar şöyle uygulanıyor:
- Prim Koşulu: Olağan emeklilik için 7000 prim gününün tamamlanması gerekiyor.
- Yaş Hududu: Kuralları tamamlayan bayanlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor.
2008 SONRASI ÇALIŞANLARDA 65 YAŞ HEDEFİ
Çalışma hayatındaki yaklaşık 17 milyon kişiyi kapsayan en büyük küme, 30 Nisan 2008 sonrasında işe başlayanlardan oluşuyor. Bu kümede emeklilik yaşı, prim gününün tamamlandığı tarihe nazaran kademeli formda artıyor.
- Prim Gün Sayısı: SSK’liler için 7200, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı için 9000 gün prim kuralı bulunuyor.
- Kademeli Artış: Prim gününü 2035 sonuna kadar tamamlayanlar 58-60 yaşında emekli olabiliyor. Bu tarihten sonra ise her iki yılda bir emeklilik yaşı bir yıl artıyor.
- 65 Yaş Hududu: ‘2020’den itibaren çalışmaya başlayan memurlar ve esnaf ile 2024’ten itibaren çalışmaya başlayan personeller ise 65 yaşından evvel emekli olamayacaklar.’ 4/a statüsündeki bayanlar için ise 65 yaş hududu 2028’den itibaren işe başlayanlar için mecburî hale geliyor.
EMEKLİLİKTE 65 YAŞ GERÇEĞİ
Mevcut tabloya nazaran çalışma hayatındaki yaklaşık 3 milyon kişinin 65 yaşından evvel emekli olması mümkün görünmüyor. Ayrıyeten daha eski giriş tarihine sahip olmasına karşın prim ödemelerini 2044 yılına kadar tamamlayamayacak milyonlarca sigortalı da sistem gereği 65 yaş hududuna dahil ediliyor. Türkiye’de emeklilik sistemi, ‘çalışma hayatında emeklilik yaşı bakımından üç başka küme bir ortada bulunuyor‘ değerlendirmesiyle özetlenen çok katmanlı bir yapıya dönüşmüş durumda.
