Antalya Diplomasi Forumu’nda (ADF2026), ‘Filistin için Tek Yürek: Eğitimde Yıkıma Karşı Geleceği Korumak’ bahisli yüksek düzeyli oturum düzenlendi. Programda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, BM Genel Sekreteri Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Najat Maalla M’jid, Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Kurulu Lideri’nin eşi Mirela Becirovic ve Exeter Üniversitesi’nden Akademisyen Ilan Pappé konuşma yaptı. Oturumda Filistin’de eğitimini tamamlayamayan çocukların daha inançlı ve psikososyal takviye düzeneklerinin güçlendirildiği alanlarda hayatlarını sürdürmesi ele alındı.
Emine Erdoğan, ADF’deki buluşmanın, en ufak uyuşmazlıklarda dahi silahların konuştuğu dünyada, insanlık onuruna en çok yakışan kıymet olan diplomatik sanatı icra etmekteki kararlılığın bir göstergesi olduğunu söyledi. Erdoğan, “Temennim odur ki vereceğimiz bildiriler kalplere dokunsun. Daha da değerlisi dünyanın dört bir yanında savaşların kurbanı olan çocuklar için yeni bir hayatın umut ışığı olsun” dedi.
‘ŞİDDETİ ÖZENDİREN NE VARSA ÇABA ETMELİYİZ’
Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki 2 okulda yaşanan silahlı taarruzlardan ötürü derin keder duyduğunu belirten Emine Erdoğan, “Saldırılarda hayatını kaybeden değerli öğretmenimize ve öğrencilerimize Allah’tan rahmet niyaz ediyorum. Kederli ailelerine, yakınlarına ve eğitim topluluğumuza başsağlığı diliyorum. Hastanede tedavi gören evlatlarımızın bir an evvel sıhhatlerine kavuşmalarını temenni ediyorum. Çocuklar ve gençler, bir milletin ümidi ve yarınlarıdır. Onları içine düştükleri bu şiddet sarmalına terk edemeyiz. Şiddeti özendiren ve sıradanlaştıran ne varsa, hangi mecrada ve kılıkta olursa olsun kararlılıkla uğraş etmek zorundayız. Bilhassa dijital dünyada ve kültür sanayisindeki denetimsizce yayılan şiddet içeriklerinin çocuklar ve gençler üzerindeki yıkıcı tesirlerine dikkat kesilmeliyiz. Temennim odur ki hiçbir öğretmen, hiçbir öğrenci, hiçbir aile bu türlü vahim bir hadiseyle sınanmasın. Bir sefer daha milletimize ve acılı ailelerimize başsağlığı diliyorum” diye konuştu.
FİLİSTİN’DE MEVTİN VE KAOSUN ORTAMINDA EĞİTİM
Filistin halkının 1948’de öz vatanlarından sürgün edildiğinde, mülteci kamplarında birinci iş olarak okul kurduklarını kaydeden Erdoğan, “O günden bu yana eğitim, Filistin halkı için bir direniş ve varoluş cephesidir. Çocukların ve gençlerin ellerinden hiç düşürmedikleri defter, kalem, Filistin’in gelecek hoş günlerine dair beslenen umudun sembolüdür. 7 Ekim sonrasında Gazze’de yaşanan soykırımla bu gerçeğe bir sefer daha şahit olduk. Gazze’nin dört bir yanında harabelerin, çadırların, yıkıntıların içinde, bombaların, vefatın ve kaosun ortasında eğitim yeniden de devam etti. Öğretmenler ve eğitimciler, sivil direnişin en kıymetli aktörlerinden oldular. Tam 78 yıldır süren ablukaya ve sonu gelmeyen hücumlara karşın eğitime orta vermeyen Filistinliler dünyaya çok kıymetli bir ileti verdi. Eğitim, barışı beklerken askıya alınabilecek bir lüks değildir. Tersine ayakta kalmak, toparlanmak ve tekrar inşa etmek için en hayati araçtır. Zira Filistinliler yalnızca bir savaşın içinde değiller. Onlar bir asra yakın vakittir sistematik bir eko-kırıma, kültür-kırıma, eğitim-kırıma ve soykırıma maruz kalıyorlar” diye konuştu.
‘İSRAİL, KÜTÜPHANELERİ, ARŞİVLERİ TAAMMÜDEN BOMBALIYOR’
Bugün Gazze’de okul ve üniversite binalarının yüzde 90’ından fazlasının yıkılmış olmasının bu stratejinin bir eseri olduğunu belirten Erdoğan, “Savaşın bir yan hasarı değildir. İsrail, kütüphaneleri, arşivleri, yüzyılların yadigarı kültür varlıklarını taammüden bombalıyor. Filistin’in bekasını amaç alıyor. İstiyor ki Filistin coğrafyasında Filistin halkına ilişkin bir tarih, kültür, hafıza kısacası varlığına dair hiçbir ayak izi kalmasın. UNESCO’nun datalarına nazaran 7 Ekim 2023-24 Mart 2026 tarihleri ortasında Gazze’de 164 kültür varlığı hasara uğradı. Bunların her biri cami, kilise, müze, tarihi çarşı üzere Filistin’in hafızasında köşe taşı olan yapılar. Bununla birlikte Gazze kenti merkez arşivleri, Gazze İslam Üniversitesi Kütüphanesi ve Büyük Ömeri Mescidi Kütüphanesi üzere tarihi dokümanların, el yazmalarının, akademik koleksiyonların bulunduğu merkezler yıkıldı. Bir halkın yeni kuşaklara ve geleceğe aktaracağı kültürel ve entelektüel birikimi maalesef yok oldu” dedi.
‘GAZZE’NİN ÇOCUKLARI ARTIK VEFATTAN ÖTESİNİ HAYAL DAHİ EDEMİYOR’
7 Ekim’den evvel Filistin’in dünyanın en yüksek okuryazarlık oranlarından birine sahip olduğunu lisana getiren Emine Erdoğan, “Bugünse Gazze’de okul çağındaki yaklaşık 637 bin çocuğun yüzde 60’ı eğitime erişemiyor. 90 bin üniversite öğrencisi eğitimine devam edemiyor. 1 milyondan fazla çocuk derin ruhsal yaralarla acil psikososyal takviyeye muhtaç durumda yaşıyor. Geçtiğimiz günlerde 3-5 yaşlarındaki birkaç Gazzeli çocuğun oyuncak bir bebeği şehit üzere taşıdıkları cenaze oyunu medyada geniş yer buldu. Halbuki çocuk oyunları denilince insanın aklına saklambaç gelir, seksek gelir değil mi? Ne acı ki Gazze’nin çocukları artık vefattan ötesini hayal dahi edemiyor. O denli ki orada oyuncak bebekler bile ölüyor. Buna karşın Gazze’de moloz yıllarının ortasında kep atılmaya devam ediyor. Son derece imkansız kurallar içinde dahi kolektif öğrenme kültürü ayakta tutuluyor” dedi.
‘KAÇ ÇOCUĞUN DAHA ÖLMESİ GEREKİYOR’
Sadece birkaç gün evvel İsrail ordusunun Gazze şeridinde çocukların eğitim aldığı çadırlara açtığı ateşte 9 yaşındaki bir kız çocuğunun hayattan koparıldığını kaydeden Erdoğan, “Annesinin öpe koklaya büyüttüğü biricik evladının akabinde söylediği şu kelamlar tüm dünyayı ayağa kaldırmalıdır; ‘Onun dünyanın her yerindeki başka çocuklar üzere okula gitmesini istemiştim. Onu giydirmiş, saçını taramış ve bu sabah okula gitmesi için örmüştüm. Bana meyyit olarak yüzü kan içinde geri verildi.’ Düşünün ki Gazze’de anne babalar çocuklarını okul çıkışında ellerinden tutup meskenlerine götüremiyor. Cansız vücutlarını kucaklayıp defnetmeye götürüyor. İşte bu türlü hukuk tanımayan insan haklarını, bayan haklarını, çocuk haklarını ayaklarının altında çiğneyen, çocuklara karşı savaş yürütecek kadar akıl dışı gayriinsani ve hukuksuz bir şiddetle karşı karşıyayız. Milletlerarası toplumun tam manasıyla harekete geçmesi ve bu dehşetengiz çocuk soykırımına ‘dur’ demesi için kaç çocuğun daha ölmesi gerekiyor, doğrusu bilmiyorum” diye konuştu.
İSRAİL YARDIMLARI ENGELLİYOR
Türkiye olarak 7 Ekim’den beri Kızılay, AFAD, Diyanet İşleri Başkanlığı üzere kurumlarla Filistin’e dayanak olmak için insani yardım faaliyetleri yürütüldüğünü söz eden Erdoğan, “Bu müddet zarfında 110 bin tondan fazla insani yardımı Gazze’ye ulaştırdık. 2023’te İstanbul’da gerçekleştirdiğimiz ‘Filistin İçin Tek Yürek Başkan Eşleri Tepesi’nde Gazze’de derhal ateşkes ilan edilmesi ve insani yardımların sağlanması için memleketler arası toplumu harekete geçmeye çağırmıştık. Ne keyifli ki vicdan sahibi dost ve kardeş ülkelerle dayanışma içindeyiz. Tüm bu gayretlerimizin sonucunda batılı ülkeler yüklü olmak üzere 21 ülke daha Filistin Devleti’ni tanıdı. Bugün geldiğimiz noktada her ne kadar ateşkes sağlanmış olsa da 80-90 kilometrekarelik bir alana sıkışan 2 milyon Filistinliye hala insani yardım sevkiyatı dışında öbür bir dayanak ulaştırılamıyor. Bununla birlikte milletlerarası kuruluşların faaliyetleri de İsrail tarafından engelleniyor. Bunlardan biri de Birleşmiş Milletler Yakın Doğudaki Filistin Mültecilerine Yardım ve Bayındırlık Ajansı’dır. Bu ajans başta eğitim olmak üzere Filistin mültecilerine her türlü hizmeti sunduğu üzere insanlık vicdanının bir temsilcisi olarak da orada bulunuyor. Çalışmalarının İsrail tarafından engellenmesini kabul edemeyiz. Bu hem memleketler arası hukukun alenen ihlali hem de insani pahaların katledilmesidir. Türkiye olarak sunduğumuz maddi katkıyla birlikte siyasi takviyesini de çekmeyen ender ülkelerdeniz. Bu vesileyle tüm ülkelerin bu ajansın yanında durmasının gerekli siyasi ve finansal dayanağı vermesinin ne kadar değerli olduğunun altını çizmek isterim” dedi.
FİLİSTİN HALKI KÜLLERİNDEN DOĞACAK
Gazze’nin tekrar inşasının, vicdan sahibi her insanın ve temelini teşkil ettiği milletlerarası toplumun ödevi olduğunu söyleyen Erdoğan, şöyle devam etti:
“Geride kalan 1 milyondan fazla çocuk için eğitim altyapısını kuracak olan bizleriz. Öncelikli gayemiz kamplarda eğitimin sürdürülmesi olmalıdır. Öğrenciler ve eğitimciler için İsrail akınlarından korunacakları inançlı eğitim alanları kesinlikle sağlanmalıdır. Yıkılan okulların tekrar inşa edilmesi için ortak projeleri birlikte geliştirmeliyiz. Dijital kaynaklarla, uzaktan eğitimle, gerekirse radyo yayınları aracılığı üzere alternatif tahlillerle çocukların yarıda kalan eğitimlerine devam etmelerini sağlamalıyız. Bu vesileyle dünyanın dört bir yanındaki eğitimcilere de seslenmek istiyorum. Bugün bir daha hiç okul yüzü göremeyecek binlerce çocuk tüm masumiyetiyle yarıda kalan kahkahaları ve hayalleriyle birlikte toprağın altında yatıyor. Onların ebedi uykusu vicdanlarımızda hiç kapanmayacak bir yaradır. Fakat sizler onların sesi ve geriye kalanların eğitim hakkı gayretinin destekçisi olabilirsiniz. Filistin halkı küllerinden doğacak bir Filistin’e inanıyor. Buna biz de tüm yüreğimizle inanıyoruz. O yüzden gelin el ele verelim. Medeniyet kıymetlerinin ve insanlık vicdanının dimdik ayakta olduğunu ispat eden bir Filistin inşa edelim.”
