İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, Sahra Çölü ve vakit zaman Arap Yarımadası’ndan atmosfere karışan tozların, hava akımlarıyla binlerce kilometre taşınabildiğini söyledi.
Bu durumun doğal bir meteorolojik süreç olduğunu belirten Toros, bilhassa ısınan çöl bölgelerinden yükselen tozların rüzgarlarla Türkiye ve Avrupa’ya kadar ulaşabildiğini kaydetti.
Yüksek basınç sistemleri ve kuvvetli rüzgar akımlarının tesiriyle taşınan çöl tozlarının atmosferde farklı düzeylerde bulunabildiğini aktaran Toros, “Bazı günlerde yer düzeyinde daha az hissedilir. Bilhassa gün doğumu ve gün batımı saatlerinde gökyüzünde sarı, turuncu ve kızıl tonların hakim olması bu tesirin göstergesidir” dedi.
Toros, Türkiye’ye Sahra Çölü üzerinden çöl tozunun giriş yaptığını anlatarak, “İstanbul bugünden itibaren 3 gün boyunca çöl tozunun tesiri altına girecek. Cuma günü tesirini yitirmeye başlayacak ve Marmara Bölgesi’nden Türkiye’nin öteki kentlerine gidecek. Bu süreçte çöl tozu araçların üzerinde ve yüzeylerde görülebilir” diye konuştu.
TOZ TAŞINIMIYLA GELEN MİNERALLER BİTKİLER İÇİN DOĞAL GÜBRE
İstanbul Aydın Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi ve meteoroloji mühendisi İnanç Özdemir ise Sahra kaynaklı toz taşınımının cuma gününden sonra Marmara Bölgesi’nden uzaklaşarak Türkiye geneline yayılacağını söyledi.
Havadaki partikül yoğunluğunun artmasının bilhassa teneffüs yolu hastalıkları açısından risk oluşturduğunu vurgulayan Özdemir, “Çöl tozunun tesirli olduğu günlerde astım ve KOAH hastaları başta olmak üzere yaşlılar ve çocukların dikkatli olması gerekiyor. Çöl tozları migren, göz enfeksiyonları ve alerjik tepkileri tetikleyebilir. Bu periyotta mümkün olduğunca açık havada uzun mühlet kalınmaması gerekiyor” tabirlerini kullandı.
Özdemir, çöl tozlarının yalnızca olumsuz tesirler oluşturmadığını, birebir vakitte tabiat için değerli yararlar sağladığını vurgulayarak, Sahra’dan taşınan tozların fosfor ve demir açısından güçlü olduğunu, bu minerallerin bilhassa bahar aylarında bitkiler için doğal gübre fonksiyonu gördüğünü lisana getirdi.
HAVADA TOZ FORMUNDA TESİRLİ OLACAK
Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Sarsıntı Araştırma Enstitüsü Meteoroloji Laboratuvarı’nda vazifeli meteoroloji mühendisi Adil Tek ise Sahra üzerinden Türkiye’ye ulaşan çöl tozunun bilhassa İç Anadolu ve Ege Bölgesi’nin iç bölümleri ile Akdeniz Bölgesi’nde daha tesirli olacağını kaydetti.
Yağış olmadığı için tozdan kaynaklanan ıslak çökelti beklenmediğini, daha çok havada toz formunda tesirini sürdüreceğini lisana getiren Tek, çöl tozunun tesirli olduğu günlerde açık havada uzun müddet kalınmamasını, maske kullanılması ve aktüel hava kalitesi bilgilerinin takip edilmesini önerdi.
